top of page


ما دوریان گری های مدرن
در دنیای امروز، همهچیز از صبحانهمان گرفته تا فلسفهی وجودیمان به مصرف گره خورده. هر روز چیزهایی میخریم که نیازی به آنها نداریم، با پولی که نداریم، فقط برای اینکه افرادی را تحت تأثیر قرار دهیم که اصولاً علاقه ای به آنها نداریم. در این چرخهی بیپایان، کالاها دیگر پاسخی به نیازهای واقعی ما نیستند. کافیست نگاهی به ویترین فروشگاهها یا صفحات اینستاگرام بیندازید: انگار همهچیز فقط برای مصرف ساخته شده، نه برای معنا. خانهها مثل آیکیا شدهاند؛ سفید، یکدست، بیتاریخچه، و بهط
Mehdi Farhangian
May 27, 20253 min read


امین
امروز خبر درگذشت عمویم را شنیدم این چند سطر را مینویسم که شاید کمی آرامم کند، چرا که او هر چه بود این خصلت را داشت که آرامم کند. خطاب...
Mehdi Farhangian
Apr 30, 20252 min read


سرمایه داری و افسانهی حسادت
مدتی پیش ویدیویی از شبکه «من و تو» در فضای مجازی دستبهدست میشد؛ محتوایی بهغایت سطحی و مبتذل، که در حالت عادی ارزش واکنشداشتن ندارد. اما چیزی که مرا بر آن داشت تا این یادداشت را بنویسم، میزان بالای لایکها و بازنشر های آن بود. این ویدئو تکرار یکی از حیلههای قدیمی و کارآمد سرمایهداری بود: تلاش برای ترسیم اندیشهی چپ و سوسیالیستی بهعنوان جریانی برآمده از نفرت، تلخی، و حسادت نسبت به موفقیت دیگران. این روایت، سرمایهداری را طرفدار صلح، ثبات و رفاه عمومی جلوه میدهد و در م
Mehdi Farhangian
Apr 21, 20255 min read


مسخ رنج
بررسی رنج در ادبیات داستانی فرصتی گسترده و عمیق میطلبد که شاید میتوان آن را از افسانه سیزیف آغاز کرد، اما در این جستار کوتاه در تلاش برای توصیف اندوه انسان در دوران متأخر، مشخصاً به رنج ورتر جوان اثر گوته و داستان مسخ از کافکا میپردازیم. در هر دوی این آثار بازتاب دنیای واقعی نویسنده هایشان بوده اند. هر دو نویسنده فقدانی در جهان واقعی دارند و برای پر کردن این فقدان، به جهان هنر و ادبیات پناه میبرند تا از بار سنگین درد و اندوه بکاهند. رنج ورتر جوان از برجستهترین آثار کل
Mehdi Farhangian
Mar 24, 20254 min read


هنر یا سلیقه تحمیل شده
هنر چیست و چگونه میتوان تشخیص داد که چه چیزی هنر محسوب میشود و چه چیزی نه؟ در دنیایی که پر از "متخصصانی" است که هنر را برای ما "تفسیر" میکنند و به ما "میآموزند" که کدام اثر ارزش هنری بالاتری دارد و کدام ندارد، این پرسش مطرح میشود: آیا این تفسیرها درست هستند؟آیا میتوانیم به طور قطعی بگوییم که یک اثر هنری خاص خوب است یا بد، یا اینکه این قضاوت به سلیقه شخصی ما بستگی دارد؟ و اگر سلیقه شخصی در قضاوت هنری دخیل است، چگونه میتوانیم از تفسیرهای "متخصصان" مطمئن باشیم؟ آیا آنها
Mehdi Farhangian
Feb 15, 20253 min read


چپ و دام دوگانههای جعلی
نظریه رشد فکری ویلیام پری به ما میآموزد که پایینترین سطح درک، دوگانهگرایی یا ثنویت است؛ یعنی دیدگاهی که جهان را به طور مطلق به دو بخش متضاد تقسیم میکند. ذهنهای تنبل بهراحتی در دام این دوگانگیهای سادهاندیشانه گرفتار میشوند. چیزی شبیه «هرکس دوست ندارد از ایران برود». یا «اگه ناراحتی برگرد » دوگانه ی اقتصاد ازاد یا شوروی!، دوگانه ولایت یا داعش، دوگانه ی اصلاحطلب و اصولگرا، دوگانه اسراییل و جمهوری اسلامی و … درک این نکته که میتوان همزمان با هر دو نیروی مخالفِ موجود ن
Mehdi Farhangian
Jan 6, 20253 min read


حافظه و خودآگاهی و سوگیری های ناخودآگاه
شناخت خودآگاهی انسان از طریق بررسی علمی نرونهای عصبی به گمان من شبیه به کیمیاگری است. این تشبیه به هیچ وجه به معنای بیارزش بودن این علم نیست. همانطور که کیمیاگران، با وجود ناکامی در تبدیل مس به طلا، دستاوردهای ارزشمندی برای دانش بشری و فهم ما از جهان به ارمغان آوردند، مطالعه نرونهای عصبی نیز میتواند افقهای تازهای از فهم ماهیت ذهن و انسانیت را برای ما بگشاید. برخی از دانشمندان علوم اعصاب، از جمله اوبری دی گری، رویای بزرگ و جاهطلبانهای در سر دارند: آپلود کردن حافظه ان
Mehdi Farhangian
Jan 4, 20254 min read


دشمن دیگری
در دوران نوجوانی، یکی از ریشهدارترین مشکلاتی که با دین داشتم، خودخواهی پنهانی بود که در ذات آن احساس میکردم. به نظرم، کار خوب چه ارزشی میتوانست داشته باشد وقتی هدف اصلی انجامش رسیدن به پاداشهای اخروی، همنشینی با معبود، یا بهرههای دنیوی بود؟ چرا خوبی یک کار بهخاطر خود آن کار، بهخودیخود ارزشمند شمرده نمیشد؟ وقتی به دیگران کمک میکردیم، به نظر میرسید که این کمک تنها برای افزودن به حساب جاری معنویمان نزد خداوند انجام میشد. نسبت انسان با «دیگری» درون مایه نظرات سیاسی
Mehdi Farhangian
Dec 28, 20244 min read


آیا خواندن فلسفه ما را غمگین میکند؟
عموماً فلاسفه به ما میآموزند که جهان در ذات خود تهی و بیمعنا است. ژان پل سارتر معتقد بود که انسان «محکوم به آزادی» است، و این آزادی ناخواسته موجب میشود که در سراسر زندگی با رنجی بیپایان دستوپنجه نرم کند. از سوی دیگر، آلبر کامو بر این باور بود که تنها مسئله جدی در فلسفه، مسأله خودکشی است. کامو در کتاب افسانه سیزیف داستان سیزیف را روایت میکند: مردی که به مجازاتی ابدی محکوم شده بود. او باید سنگ عظیمی را تا قلهی کوهی بالا میبرد، اما هر بار پیش از رسیدن به اوج، سنگ به دامن
Mehdi Farhangian
Dec 20, 20245 min read


مرگ فروشنده
آرتور میلر، با خلق داستانی روانشناختی و موشکافانه در مرگ فروشنده، یکی از نخستین کسانی بود که توهم فردگرایی و رؤیای آمریکایی را درهم شکست. ویلی لومان، قهرمان تراژیک این داستان، نماد انسانی است که تمام زندگیاش را در اسارت این توهم گذرانده است. رؤیای آمریکایی، مفهومی که در دههی ۳۰ میلادی و دوران رکود اقتصادی شکل گرفت، وعده میدهد که با تلاش و پشتکار میتوان به موفقیت رسید. در این رویا ، پول به عنوان معیار اصلی ارزش انسان و جایگزین تمامی نیازهای انسانی است. پول برای ویلی معادل
Mehdi Farhangian
Nov 24, 20244 min read


تسخیر خیابانهای مجازی
یانیس واروفاکیس به ما میآموزد که عصر تازهای در سرمایهداری آغاز شده است. عصری که ویژگیهای منحصربهفردش آن را از دورههای پیشین جدا میکند. سرمایهداری به پایان رسیده است، اما نه به شیوهای که سوسیالیستها آرزو داشتند. این پایان، جشن پیروزی ما نیست؛ چرا که دشمن قدیمی ما جای خود را به نیرویی تازه داده است: او اسم این دوران جدید را تکنو-فئودالیسم میگذارد. دورانی که غولهای شبکههای ابری بر جهان حکم میرانند. شرکتهایی که کمتر از یک درصد درآمدشان از کار کارگرانشان بهدست میآی
Mehdi Farhangian
Nov 18, 20243 min read


فردایی هم هست
فردایی هم هست فیلمی است کمیک-تراژیک در ژانری خاص نیوریالیسم. داستان فیلم در رم ۱۹۴۷ اتفاق می افتد و در ایتالیای که هنوز درگیر ویرانی های جنگ جهانی دوم است و توسط نیروهایی متفقین آمریکایی اشغال شده است. دلیا شخصیت اصلی فیلم است با ایوانو ازدواج کرده و به صورت روزمره و به تراژیک ترین حالت ممکن از او کتک میخورد. سکانس های بسیاری میبینیم که بدون فریاد یا خونریزی، بینهایت ناراحتکنندهاند. کارگردان با کمیک کردن و موزیکال کردن صحنه های تراژیک دیدن آنها را برای بیننده قابل تحمل
Mehdi Farhangian
Oct 13, 20245 min read


جوکر
در دنیای سینما، جوکر نماد مطلق شرارت است؛ آنارشیسمی کور و ضدقهرمانی که مقابل تمامی آرمانهای پیشرونده بشر ایستاده. اما تاد فیلیپس، با روایتی کاملاً متفاوت از این چهره تاریک، تماشاگر را به قلب داستانی شگفتآور میبرد. در سکانس آغازین، جوکر را در قالب دلقکی میبینیم که در خیابان نمایش میدهد؛ کودکان پلاکاردش را میدزدند و او را به ضرب و شتم میکشند. از همین لحظه اول، نگاه همدلانه کارگردان به این جوکر مظلوم، ما را در متعجب میکند. انگار دیگر بتمنی نیست که نجاتبخش باشد؛ قهرمان ا
Mehdi Farhangian
Sep 21, 20246 min read


استاکر
دین مالامال از سرکوب، نفرت، دروغ، طمع و تبعیض و سکسیم است، و من هرچند از دین بیزارم، اما ایمان را دوست میدارم. از دیدگاه ژیل دولوز، مسأله اصلی ما باور به جهانی دیگر نیست؛ بلکه چالش اساسی، ایمان به همین جهان است. ایمان به پیوند میان انسان و جهان، ایمان به عشق و زندگی. آنچه باید باور داشته باشیم، همین امور اندیشهناپذیر است. این ایمان به جهان مادی است که میتواند درمانگر بحرانهای ذهنی انسان مدرن باشد، نه ایمان به جهانی استعلایی. دولوز بر این باور است که انسان مدرن، ایمان خود
Mehdi Farhangian
Aug 24, 20243 min read


چارلی
نگاه به تو، دریچهای بود به سوی جهانی سرشار از امید و پر از تمنا برای شادی و زندگی. یادت هست؟ سرت را جلو میآوردی، با چشمانی پر از...
Mehdi Farhangian
Aug 23, 20242 min read


هوش مصنوعی: پژواکی از گذشته
ما حق داریم نسبت به هر آنچه که سودای کنترل ما را در سر میپروراند، بدگمان باشیم. شک و تردید نسبت به هوش مصنوعی نه از سر ناآشنایی عوام با پیچیدگیهایش، بلکه ترسی بنیادین است. هوش مصنوعی بی گمان دامنه های علم را گسترش خواهد داد و با قدرت تولید محتوا به صداهای محذوف در عصر اینترنت "زبان" خواهد داد. اما در عصری که بازار آزاد هدف اولیه است و تمام ارزش های فرهنگی و سیاسی ثانویه اند، بی شک شرکت های بزرگ برای توسعه هوش مصنوعی پول خرج میکنند اما به چه منظور؟ برای اینکه همین ساختار
Mehdi Farhangian
Aug 2, 20245 min read


افسانه تلاش
"اگر تلاش کنی، موفق میشوی!" درون مایه همه یکی شده است از نشریه های زرد کودکان بگیر تا پرمدعاترین محافل سیاسی نه تنها تعریف موفقیت را...
Mehdi Farhangian
Jul 15, 20243 min read


نجوای آرام خشم
بلوط پیر که جدیدترین و احتمالا آخرین فیلم کارگردان هشتاد و هشت ساله سینما, کن لوچ است شاید خلاصه ای از زندگی کاریِ اوست. فیلم در تلاش است تا نشان دهد که ما انسان هایی که هریک به نحو متفاوتی ستم دیده ایم, هم سرنوشتیم. همیشه در فیلم های کن لوچ میبینیم که مردمانی محلی برای بحث در مورد مشکلاتشان در مکانی جمع میشوند و این بار این مکان میخانه بلوط پی است که توسط مردی میانسال به نام تی جی بالانتین اداره میشود. مردم محلی زمانی روزگار بهتری داشتند ولی با از بین رفتن صنایع زغال سنگ,
Mehdi Farhangian
Jul 14, 20244 min read


هوش مصنوعی و زنجیرهای نامرئی
این مقاله در نشریه نقد اقتصاد سیاسی منتشر شد. برای مطالعه متن کاملا به اینجا مراجعه کنید. هیچ ابزار و تکنولوژیای نبوده است که به اندازه هوش مصنوعی تقدیس شده باشد. گویا خدای جدیدی به دست بشر آفریده شده. بشری که شاید با خود فکر میکند اگر خدایان پیشین نتوانستهاند گره ای از مشکلاتم باز کنند، چرا این یکی را امتحان نکنم. صداهایی ما را از عواقب و جبرانیت این خداگونه جدید میترسانند. میترسانند که هوش مصنوعی به زودی بر ما فائق خواهد شد. دقیقترکه میشویم، میبینیم بلندترینِ صداه
Mehdi Farhangian
Jul 14, 20247 min read
bottom of page