top of page


کروکودیل
هوای داروین سنگین و شرجی است؛ رطوبت روی پوست مینشیند و نفس کشیدن را سخت میکند. امروز دومین روزی است که به این شهر آمدهام. سه روز پیش هنوز در شهر تریر آلمان بودم؛ در ساختمان قدیمی دانشگاه،. همان روز، ناگهان تصمیم گرفتم بیایم. در جلسه امتحان پایانترم نشسته بودم. دانشجویانم سرشان پایین بود همانوقت گوشیام لرزید. ایمیلی از رئیس دانشکده بود. نوشته بود که از ترم آینده باید سیلابس درس فلسفهام را تغییر دهم. چند مقاله هم پیوست کرده بود؛ درباره نسبت فلسفه هایدگر با هوش مصنوعی. لح
Mehdi Farhangian
Feb 1210 min read


دریایی
فرامرز را حدود یک سالی میشناختم. در آمستردام دانشجوی دکترای اقتصاد بود و همزمان روی مقالهای کار میکرد که استاد راهنمای من در دانشگاه اصفهان هم در آن مشارکت داشت. آشنایی ما از همانجا شروع شد؛ از چند ایمیل رسمی درباره مقاله، بعد پیامهای طولانیتر، و در نهایت رابطهای که از راه دور بود. آن صبحی که گفت برای دیدنم به ایران میآید، حرفش شبیه خواب بود. گوشی را که قطع کردم، هنوز باورم نمیشد. یک ساعت بعد دوباره به او زنگ زدم و ازش خواستم حرفش را تکرار کند؛ میخواستم مطمئن شوم خ
Mehdi Farhangian
Feb 76 min read


مهمانی
همیشه سعی کرده بودم از آن اخلاق منحط خاورمیانهای که مظلومیت را تقدیس میکند فاصله بگیرم؛ از اینکه خودم را در نقش قربانی ببینم یا بازیاش را دربیاورم. برایم چیزی نبود جز شکل دیگری از اخلاق بردگی؛ نوعی تسلیمِ آراستهشده. با اینهمه، بارها مغلوبش شده بودم. این اواخر حتی انگار دیگر مقاومتی هم نمیکردم؛ تسلیم شده بودم و بیسروصدا در همان نقش فرو رفته بودم چند ماهی میشد که زندگیام به رفتوآمد میان خانه و محل کار خلاصه شده بود. صبحها سر کار میرفتم و عصرها، خسته و بیحوصله، برم
Mehdi Farhangian
Feb 311 min read


کوپر
کوپر سگ ولگردی بود که روی سنگفرش داغ پیادهرو لم داده بود. جثهاش کوچک بود؛ موهای تنش سفید و قهوهای، چرکمرده و ژولیده. پاهای لاغرش را کش داده و به پهلو افتاده بود، طوری که انگار دیگر رمقی برای جمعکردن خودش نداشت. تمام روز را در کوچهها و خیابانها پرسه زده بود، سر سطلهای زباله ایستاده بود، بوی غذا را دنبال کرده بود، اما چیزی نصیبش نشده بود. گرسنگی آرامآرام از درد به بیحسی رسیده بود. دیگر امیدی به پیدا کردن غذا نداشت. با خودشفکر کرده بود بهتر است بخوابد؛ شاید فردا صبح، ب
Mehdi Farhangian
Feb 35 min read


ناجی
تهران دو وجه متفاوت دارد. روزهایی دارد که هر لحظهاش آبستن واقعه و معجزه است، و روزهایی که کسالتبار است؛ انگار هر لحظه به اندازه یک ساعت طول میکشد. از بی حوصلگی به قوطی خالی لگد میزنی و در همان چند ثانیه چند خاطره را مرور میکنی، نگاهت هنوز دنبال قوطی است و قوطی همچنان در حال چرخیدن. انگار که ساعت ها میچرخد. این وجه رازآلود تهران است؛ شهری که نمیدانی فردا صبح، وقتی از خواب بیدار میشوی، با چه نوع روزی روبهرو خواهی شد. *****************************************************
Mehdi Farhangian
Jan 309 min read


دزدهای فروشگاه
بعد از مدتها بالاخره فرصت شد فیلم «دزدهای فروشگاه» ساختهی هیروکازو کورئیدا را ببینیم. فیلم روایت زندگی خانوادهای است که به نظر میرسد: زن و شوهری میانسال، دختری نوجوان (یا شاید خواهر کوچکتر زن)، پسری خردسال و مادربزرگی سالخورده که همگی در خانهای محقر زندگی میکنند. در ابتدا، دختر بچهای بیخانمان و بیپناه نیز به این جمع اضافه میشود. کورئید راه دشواری را انتخاب میکند: ساختن شخصیتهایی که هرکدام پر از نقص و کاستیاند، اما در نهایت نهتنها طرد نمیشوند، بلکه نگاه همد
Mehdi Farhangian
Jan 32 min read


Pandemic era inflation in Australia
I wrote this article for an assignment in a course I am taking Executive Summary This article examines the drivers of pandemic era inflation in Australia. Mainly it highlights that the inflation spike of 2021–2023 was not primarily caused by excessive demand or fiscal stimulus, but rather by supply‑side disruptions, market power, global commodity shocks, and profit‑driven markups in concentrated industries. The analysis underscores how narratives from policymakers, media, an
Mehdi Farhangian
Dec 23, 202511 min read


یهودستیزی، سوسیالیسمِ ابلهان
حادثهٔ تروریستی در استرالیا بار دیگر مسئلهٔ یهودستیزی و سامیستیزی را به مرکز توجه آورد و این پرسش را دوباره مطرح کرد: آیا ممکن است ما بهطور پنهان یهودستیز باشیم، بیآنکه خود از آن آگاه باشیم؟ پس از جنگ جهانی دوم و فاجعهٔ آشویتس، بسیاری این سؤال را مطرح کردند که: چرا یهودیان؟ منشأ این نفرت از کجا میآید؟ در میان کسانی که کوشیدند پاسخی نظری به این پرسش بدهند، ژانپل سارتر جایگاه ویژهای دارد. او در جمعبندی پژوهشهای خود استدلال میکند که ایدههای یهودستیزانه «باور» به معنای
Mehdi Farhangian
Dec 23, 20253 min read


مهاجران ضد مهاجر
روی سخن این متن مردم رنجکشیدهٔ داخل ایران نیست؛ برچسبزدنهای سادهانگارانه مثل فاشیست نامیدن آنها و نادیده گرفتن رنج اقتصادی و اجتماعی مردمی که حتی حداقلهای زندگی را ندارند و در وضعیت زندهمانی بهسر میبرند، راهحل نیست. مردم ایران مانند هر مردم دیگری حق دارند نسبت به سیاستهای دولتی دربارهٔ مهاجرت و تعداد مهاجرانی که بهنظرشان بیش از توان جامعه است، انتقاد داشته باشند. بسیاری از همین مردم در شرایط حداقلی زندگی میکنند. الاهه حسیننژاد باید برای پولی که حتی یکهزارم پول
Mehdi Farhangian
Nov 29, 20252 min read


دروغ پیری جمعیت
چه شرمی بالاتر از این برای مردم یک جامعه که انسان سالخورده، فقیرتر از میانگین جامعه باشد؟ انسانی که تمام عمرش، بهترین سالهای زندگیاش را کار کرده است. آیا شایسته نیست که انسان بالاتر از شیء باشد؟ شایسته نیست که در مواقع سختی، جامعه وجود انسانیمان را بر سود ترجیح دهد؟ اما این روایت که سالخوردهها «سربار» هستند چگونه به روایت غالب تبدیل شد؟ چرا جامعه و دولتی که وظیفهاش حمایت از کرامت انسانی است، سالمندانش را تهدیدی برای «تعادل بودجه» یا «پایداری اقتصادی» میداند؟ بخش مهمی از
Mehdi Farhangian
Nov 29, 20252 min read


مهارت کافی نیست
عموماً به ما یاد میدهند که دولت مسئولیتی برای استخدام ما ندارد. نگارنده به خاطر میآورد که در سالهای دانشگاه، استاد کلاس درس میگفت شما باید مهارت بیاموزید، اما دانشگاه جای یاد گرفتن مهارت نیست؛ آن را باید خودتان بیاموزید. یعنی تئوریهای بیمسئولیت کردن دولت به بیمسئولیت کردن دانشگاه هم کشیده شده بود و برای همه قابل قبول و طبیعی مینمود. اما در واقعیت، شرکتها و بنگاههای سرمایهداری نیروی کار را نه بهخاطر «مهارت»، بلکه بهخاطر «سود» استخدام میکنند. شواهد بسیاری نشان می
Mehdi Farhangian
Nov 23, 20253 min read


اسمِ شبِ غارت
1.چرا میگویند دولت پول ندارد؟ آنچه در ظاهر واقعی و درست به نظر میرسد، همیشه واقعی نیست. در ذهن بسیاری از ما، پول چیزی است شبیه کالایی محدود مثل طلا یا نفت. تصور میکنیم دولت هم مثل خانوادهها باید ابتدا «درآمد» کسب کند تا بعد خرج کند؛ یا نفت بفروشد، یا مالیات بگیرد. آیا این نگاه با دنیای واقعی سازگار است؟ اقتصاد نئوکلاسیک مدام سعی میکند این نگاه را جا بیندازد که بودجه دولت مانند بودجه خانوار کار میکند. اما دولت یک فرق بنیادی با خانوار دارد و آن این است که دولت خالق پول اس
Mehdi Farhangian
Nov 22, 20253 min read


فرانکنشتاین و ما موجودات بیچاره
چند روز پیش فیلم خوشساخت گیرمو دل تورو را تماشا کردم . اینکه داستانی که در سال ۱۸۱۸ از ذهن یک دختر ۱۹ ساله تراوش کرده، هنوز هم الهامبخش است، شگفتانگیز است. این روایت همچنان ما را وادار میکند درباره معنای انسان بودن دوباره فکر کنیم و مفهوم عصیان را بازتعریف کنیم. فیلم مرا به یاد «موجودات بیچاره » ساخته یورگوس لانتیموس انداخت. در فیلم لانتیموس، جسد مادر بِلا پس از اقدام به خودکشی در حالی که باردار است توسط دانشمندی عجیب پیدا میشود؛ دانشمندی که ظاهرش یادآور فرانکنشتاین است.
Mehdi Farhangian
Nov 18, 20252 min read


پول عمومی و نجات دموکراسی
میدانم تو هم لحظاتی در زندگی داشتهای که آنچنان با تو ماندهاند که تصمیم گرفتی صدای بی صدایان باشی. شاید مانند من، در کودکی دوستی داشتی که پدرش بهخاطر مشکل چشمی از کارگاه خیاطی اخراج شد و غم آن پسر هنوز در گوشهای از قلبت مانده است؛ و از همانجا تصمیم گرفتی پسرخوانده همه انسانهایی باشی که از بیکاری رنج میبرند.شاید مانند من عمویی معلول داشتی که معنای دوستی را خوب میفهمید، اما از دیدار دوستانش در بهزیستی محروم بود، و تو را بر آن داشت که برادرزاده تمام معلولان باشی. شاید ت
Mehdi Farhangian
Nov 7, 20252 min read


In memory of Mohsen Mohammadpour
I’ve recently begun a Master’s degree in the Economics of Sustainability at Torrens University. For one of our assignments, we were asked to prepare a five-minute presentation on inequality in a specific country. I chose to focus on Iran, exploring how structural and institutional forces have shaped economic and social disparities over time. This presentation is dedicated to the memory of Mohsen Mohammadpour, a 17-year-old worker who tragically lost his life during the 2019 p
Mehdi Farhangian
Oct 23, 20251 min read


بدیل سرمایه داری
تاریخ به ما آموخته که همواره مردمانی در زمانهی خود گمان میکردند که زندگی در بهترین حالت ممکن قرار دارد. با وجود تمام مشکلات، تصور...
Mehdi Farhangian
Aug 7, 20253 min read


چی می شد شعر سفر بیت آخرین نداشت؟
" ایرج جنتی عطایی به دمنشیا دچار شده است". تیتر خبر میگفت: «زوال عقل» کدوم عاشق، کدوم شاعر، کدوم مرد میتواند این خبر را بخواند یاد زوال اطلسیها نیفتد؟ پارادوکسی عجیبی است که کسی که بخش زیادی از حافظه جمعی ما را ساخته حافظه اش را از دست داده است. ترانه سرایان زندگی مردم کوچه بازار را ترانه میکنند. اما این سرزمین همیشه خاکش با اخلاق بردگی، کلبیمسلکی، و ستایش مظلومیت آمیخته است، همواره مظلوم بودن و واکنشگر بودن، مقدس شمرده شده. ادبیات عامیانه ما، بهویژه در عصر نوحهخوانیها
Mehdi Farhangian
Jul 31, 20252 min read


کلود کپیتالیسم و بحران مالی ۲۰۰۸
سرمایهداری در هستهی خود چیزی جز یک روش تولید نیست به همراه مجموعهای از حقوق و روابط قدرت است. در این نظام، سه حق بنیادین یعنی تصمیمگیری، دسترسی به اطلاعات، و مالکیت بر سود، به شکلی انحصاری در اختیار سرمایهدار قرار میگیرد و بهطور سیستماتیک از کارگران سلب میشود. به عبارت دیگر، در ساعاتی که عموماً مهمترین سالها و لحظات زندگی ما را در بر میگیرند، از ابتداییترین حقوق لیبرال و فردی یعنی همان چیزی که در سایر عرصههای زندگی «دموکراسی» مینامیم – محروم میشویم. اما در دورا
Mehdi Farhangian
Jul 26, 20255 min read


جغرافیای ایدئولوژی
در دنیای مدرن، بسیاری خود را بیطرف، بیایدئولوژی و آزاداندیش معرفی میکنند؛ کسانی که با افتخار خود را «لیبرال» میدانند برچسب ایدئولوژیک به دیگران میزنند تا از شنیدن دیدگاه مخالف شانه خالی کنند. اما چه چیزی میتواند بیش از این ایدئولوژیک باشد که کسی ادعا کند «فاقد ایدئولوژی» است؟ ما همه محصول شرایط، خاطرات، محیطها و ساختارهایی هستیم که در آن زیستهایم. بهقول راسل ایکاف، وظیفه علم این نیست که بدون سوگیری باشد، بلکه این است که سوگیریهایش را بشناسد. مکان و جغرافیا میتوانند
Mehdi Farhangian
Jul 15, 20253 min read


آیا هنوز من هستم؟
دکارت را اغلب با جملهی معروفش به یاد میآورند: «میاندیشم، پس هستم.» او میخواست به همهچیز شک کند: به حواس، به جهان، به بدن، به...
Mehdi Farhangian
Jul 13, 20253 min read
bottom of page