top of page


بعد از این هفته
برای آزادی مهاجرت کردهای و وقتی اینترنت ایران قطع میشود، به یاد میآوری که تنهاتر از همیشهای؛ در زندانی نامرئی. صفحههای دوستان و آشنایانت در ایران آپدیت نمیشود. زمانی تصمیم گرفته بودی تا حد امکان منزوی شوی تا کمتر آسیب ببینی، اما دوباره به فیسبوک و اینستاگرام میروی؛ مثل کسی که در تاریکی دست میکشد تا مطمئن شود هنوز همهچیز فرو نریخته است. خبری نیست. لایکی از برادرت میبینی و از خوشحالی لحظهای میلرزی، اما میبینی که لایک مربوط به یک هفته پیش است. بعد خبرها و ویدیوها می
Mehdi Farhangian
8 hours ago2 min read


میهن
هستهٔ اصلی بسیاری از داستانها میل به بازگشت است؛ گویی انسان همواره در جستوجوی خویش است و میخواهد خانه و دیارش را پیدا کند. چزاره پاوزه در ماه و آتش مینویسد: در کودکی گمان میکردم این روستا که حتی در آن به دنیا نیامده بودم تمام دنیاست. اکنون که شهرها و روستاهای کوچک و بزرگ بسیاری را دیدهام، میدانم چندان هم اشتباه نکرده بودم. دنیای مدرن دوستی را دشوار کرده است. دوستیِ واقعی بسیار نایاب شده و این فقدان را با واژهٔ «فرند» در شبکههای اجتماعی نمیتوان جبران کرد. دوستی به ما
Mehdi Farhangian
4 days ago2 min read


اتحاد
یکی از خصلتهای طبقهٔ متوسط این است که اغلب توان درک رنج طبقات فرودست را ندارد. رنج، تا زمانی برای او قابل فهم میشود که بتوان آن را به مفاهیم، زبان و کلیدواژههایی که میشناسد مثل آزادی، حقوق مدنی، جامعهٔ مدنی، قانون و دموکراسی گره زد. اگر رنج بیرون از این چارچوبهای مفهومی رخ دهد، معمولاً دیده نمیشود یا جدی گرفته نمیشود. برای مثال، اگر فرد کارتون خوابی بهدلیل دریافتنکردن دستمزدش زیر پلی از گرسنگی جان بدهد، این اتفاق اغلب حتی ارزش یک تیتر خبری را هم پیدا نمیکند. اما اگر
Mehdi Farhangian
6 days ago2 min read


دزدهای فروشگاه
بعد از مدتها بالاخره فرصت شد فیلم «دزدهای فروشگاه» ساختهی هیروکازو کورئیدا را ببینیم. فیلم روایت زندگی خانوادهای است که به نظر میرسد: زن و شوهری میانسال، دختری نوجوان (یا شاید خواهر کوچکتر زن)، پسری خردسال و مادربزرگی سالخورده که همگی در خانهای محقر زندگی میکنند. در ابتدا، دختر بچهای بیخانمان و بیپناه نیز به این جمع اضافه میشود. کورئید راه دشواری را انتخاب میکند: ساختن شخصیتهایی که هرکدام پر از نقص و کاستیاند، اما در نهایت نهتنها طرد نمیشوند، بلکه نگاه همد
Mehdi Farhangian
Jan 32 min read


زندگی دریغشده
خیابان برای بسیاری از ما محل بروز و ظهور جنبههای اجتماعیمان نیست. برای بسیاری، خیابان تنها یادآور زندگیهای دریغشده است. از خیابان و شهرِ سمی، جز دود و ترافیک و خودنمایی و فخرفروشیِ لباس و مد و مصرف، چیزی نصیبشان نمیشود. هر روز، یا با اضطرابی بیپایان برای بهدستآوردن لقمهای نان، نظارهگر خیاباناند و شبها با حسرتِ نداشتههای روزانهشان به خواب میروند. کارگرِ کارواش هر روز با شستن آلودگی از خودروهای لوکس، این فاصله از شهر و خیابان را به یاد میآورد، و کارگرِ رستوران ب
Mehdi Farhangian
Jan 22 min read


Pandemic era inflation in Australia
I wrote this article for an assignment in a course I am taking Executive Summary This article examines the drivers of pandemic era inflation in Australia. Mainly it highlights that the inflation spike of 2021–2023 was not primarily caused by excessive demand or fiscal stimulus, but rather by supply‑side disruptions, market power, global commodity shocks, and profit‑driven markups in concentrated industries. The analysis underscores how narratives from policymakers, media, an
Mehdi Farhangian
Dec 23, 202511 min read


یهودستیزی، سوسیالیسمِ ابلهان
حادثهٔ تروریستی در استرالیا بار دیگر مسئلهٔ یهودستیزی و سامیستیزی را به مرکز توجه آورد و این پرسش را دوباره مطرح کرد: آیا ممکن است ما بهطور پنهان یهودستیز باشیم، بیآنکه خود از آن آگاه باشیم؟ پس از جنگ جهانی دوم و فاجعهٔ آشویتس، بسیاری این سؤال را مطرح کردند که: چرا یهودیان؟ منشأ این نفرت از کجا میآید؟ در میان کسانی که کوشیدند پاسخی نظری به این پرسش بدهند، ژانپل سارتر جایگاه ویژهای دارد. او در جمعبندی پژوهشهای خود استدلال میکند که ایدههای یهودستیزانه «باور» به معنای
Mehdi Farhangian
Dec 23, 20253 min read


مهاجران ضد مهاجر
روی سخن این متن مردم رنجکشیدهٔ داخل ایران نیست؛ برچسبزدنهای سادهانگارانه مثل فاشیست نامیدن آنها و نادیده گرفتن رنج اقتصادی و اجتماعی مردمی که حتی حداقلهای زندگی را ندارند و در وضعیت زندهمانی بهسر میبرند، راهحل نیست. مردم ایران مانند هر مردم دیگری حق دارند نسبت به سیاستهای دولتی دربارهٔ مهاجرت و تعداد مهاجرانی که بهنظرشان بیش از توان جامعه است، انتقاد داشته باشند. بسیاری از همین مردم در شرایط حداقلی زندگی میکنند. الاهه حسیننژاد باید برای پولی که حتی یکهزارم پول
Mehdi Farhangian
Nov 29, 20252 min read


دروغ پیری جمعیت
چه شرمی بالاتر از این برای مردم یک جامعه که انسان سالخورده، فقیرتر از میانگین جامعه باشد؟ انسانی که تمام عمرش، بهترین سالهای زندگیاش را کار کرده است. آیا شایسته نیست که انسان بالاتر از شیء باشد؟ شایسته نیست که در مواقع سختی، جامعه وجود انسانیمان را بر سود ترجیح دهد؟ اما این روایت که سالخوردهها «سربار» هستند چگونه به روایت غالب تبدیل شد؟ چرا جامعه و دولتی که وظیفهاش حمایت از کرامت انسانی است، سالمندانش را تهدیدی برای «تعادل بودجه» یا «پایداری اقتصادی» میداند؟ بخش مهمی از
Mehdi Farhangian
Nov 29, 20252 min read


مهارت کافی نیست
عموماً به ما یاد میدهند که دولت مسئولیتی برای استخدام ما ندارد. نگارنده به خاطر میآورد که در سالهای دانشگاه، استاد کلاس درس میگفت شما باید مهارت بیاموزید، اما دانشگاه جای یاد گرفتن مهارت نیست؛ آن را باید خودتان بیاموزید. یعنی تئوریهای بیمسئولیت کردن دولت به بیمسئولیت کردن دانشگاه هم کشیده شده بود و برای همه قابل قبول و طبیعی مینمود. اما در واقعیت، شرکتها و بنگاههای سرمایهداری نیروی کار را نه بهخاطر «مهارت»، بلکه بهخاطر «سود» استخدام میکنند. شواهد بسیاری نشان می
Mehdi Farhangian
Nov 23, 20253 min read


اسمِ شبِ غارت
1.چرا میگویند دولت پول ندارد؟ آنچه در ظاهر واقعی و درست به نظر میرسد، همیشه واقعی نیست. در ذهن بسیاری از ما، پول چیزی است شبیه کالایی محدود مثل طلا یا نفت. تصور میکنیم دولت هم مثل خانوادهها باید ابتدا «درآمد» کسب کند تا بعد خرج کند؛ یا نفت بفروشد، یا مالیات بگیرد. آیا این نگاه با دنیای واقعی سازگار است؟ اقتصاد نئوکلاسیک مدام سعی میکند این نگاه را جا بیندازد که بودجه دولت مانند بودجه خانوار کار میکند. اما دولت یک فرق بنیادی با خانوار دارد و آن این است که دولت خالق پول اس
Mehdi Farhangian
Nov 22, 20253 min read


فرانکنشتاین و ما موجودات بیچاره
چند روز پیش فیلم خوشساخت گیرمو دل تورو را تماشا کردم . اینکه داستانی که در سال ۱۸۱۸ از ذهن یک دختر ۱۹ ساله تراوش کرده، هنوز هم الهامبخش است، شگفتانگیز است. این روایت همچنان ما را وادار میکند درباره معنای انسان بودن دوباره فکر کنیم و مفهوم عصیان را بازتعریف کنیم. فیلم مرا به یاد «موجودات بیچاره » ساخته یورگوس لانتیموس انداخت. در فیلم لانتیموس، جسد مادر بِلا پس از اقدام به خودکشی در حالی که باردار است توسط دانشمندی عجیب پیدا میشود؛ دانشمندی که ظاهرش یادآور فرانکنشتاین است.
Mehdi Farhangian
Nov 18, 20252 min read


پول عمومی و نجات دموکراسی
میدانم تو هم لحظاتی در زندگی داشتهای که آنچنان با تو ماندهاند که تصمیم گرفتی صدای بی صدایان باشی. شاید مانند من، در کودکی دوستی داشتی که پدرش بهخاطر مشکل چشمی از کارگاه خیاطی اخراج شد و غم آن پسر هنوز در گوشهای از قلبت مانده است؛ و از همانجا تصمیم گرفتی پسرخوانده همه انسانهایی باشی که از بیکاری رنج میبرند.شاید مانند من عمویی معلول داشتی که معنای دوستی را خوب میفهمید، اما از دیدار دوستانش در بهزیستی محروم بود، و تو را بر آن داشت که برادرزاده تمام معلولان باشی. شاید ت
Mehdi Farhangian
Nov 7, 20252 min read


In memory of Mohsen Mohammadpour
I’ve recently begun a Master’s degree in the Economics of Sustainability at Torrens University. For one of our assignments, we were asked to prepare a five-minute presentation on inequality in a specific country. I chose to focus on Iran, exploring how structural and institutional forces have shaped economic and social disparities over time. This presentation is dedicated to the memory of Mohsen Mohammadpour, a 17-year-old worker who tragically lost his life during the 2019 p
Mehdi Farhangian
Oct 23, 20251 min read


بدیل سرمایه داری
تاریخ به ما آموخته که همواره مردمانی در زمانهی خود گمان میکردند که زندگی در بهترین حالت ممکن قرار دارد. با وجود تمام مشکلات، تصور...
Mehdi Farhangian
Aug 7, 20253 min read


چی می شد شعر سفر بیت آخرین نداشت؟
" ایرج جنتی عطایی به دمنشیا دچار شده است". تیتر خبر میگفت: «زوال عقل» کدوم عاشق، کدوم شاعر، کدوم مرد میتواند این خبر را بخواند یاد زوال اطلسیها نیفتد؟ پارادوکسی عجیبی است که کسی که بخش زیادی از حافظه جمعی ما را ساخته حافظه اش را از دست داده است. ترانه سرایان زندگی مردم کوچه بازار را ترانه میکنند. اما این سرزمین همیشه خاکش با اخلاق بردگی، کلبیمسلکی، و ستایش مظلومیت آمیخته است، همواره مظلوم بودن و واکنشگر بودن، مقدس شمرده شده. ادبیات عامیانه ما، بهویژه در عصر نوحهخوانیها
Mehdi Farhangian
Jul 31, 20252 min read


کلود کپیتالیسم و بحران مالی ۲۰۰۸
سرمایهداری در هستهی خود چیزی جز یک روش تولید نیست به همراه مجموعهای از حقوق و روابط قدرت است. در این نظام، سه حق بنیادین یعنی تصمیمگیری، دسترسی به اطلاعات، و مالکیت بر سود، به شکلی انحصاری در اختیار سرمایهدار قرار میگیرد و بهطور سیستماتیک از کارگران سلب میشود. به عبارت دیگر، در ساعاتی که عموماً مهمترین سالها و لحظات زندگی ما را در بر میگیرند، از ابتداییترین حقوق لیبرال و فردی یعنی همان چیزی که در سایر عرصههای زندگی «دموکراسی» مینامیم – محروم میشویم. اما در دورا
Mehdi Farhangian
Jul 26, 20255 min read


جغرافیای ایدئولوژی
در دنیای مدرن، بسیاری خود را بیطرف، بیایدئولوژی و آزاداندیش معرفی میکنند؛ کسانی که با افتخار خود را «لیبرال» میدانند برچسب ایدئولوژیک به دیگران میزنند تا از شنیدن دیدگاه مخالف شانه خالی کنند. اما چه چیزی میتواند بیش از این ایدئولوژیک باشد که کسی ادعا کند «فاقد ایدئولوژی» است؟ ما همه محصول شرایط، خاطرات، محیطها و ساختارهایی هستیم که در آن زیستهایم. بهقول راسل ایکاف، وظیفه علم این نیست که بدون سوگیری باشد، بلکه این است که سوگیریهایش را بشناسد. مکان و جغرافیا میتوانند
Mehdi Farhangian
Jul 15, 20253 min read


آیا هنوز من هستم؟
دکارت را اغلب با جملهی معروفش به یاد میآورند: «میاندیشم، پس هستم.» او میخواست به همهچیز شک کند: به حواس، به جهان، به بدن، به...
Mehdi Farhangian
Jul 13, 20253 min read


زیبایی در زمانه زشت
در زمانی که این متن را مینویسم، ده روز از حمله نظامی اسرائیل به ایران گذشته است. شب و روز برای ما شبیه یک کابوس شده که تمام نمیشود. آمریکا مراکز هستهای فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار داده و در نتیجه این حملات، صدها میلیارد دلار از سرمایه کشور نابود شد؛ سرمایهای که میتوانست صرف بهبود زندگی مردم و توسعه کشور شود. خامنهای سالها کشور را در معرض تحریم و خطر جنگ قرار داد. مردم هر روز به بهانه برنامه هستهای، وضعیت بدتری را تجربه کردند. حالا بسیاری از فرماندهان نظامی جمهوری
Mehdi Farhangian
Jun 23, 20254 min read
bottom of page